Państwo Przyjazne

 

Czytaj poprzednią część: Świeckie Państwo

76

Przyjaźniejsze kontrole, mniej biurokracji, odpowiedzialność urzędników Celem kontroli prowadzonych w firmach powinno być upewnienie się, że wywiązują się one ze swoich zobowiązań wobec społeczeństwa (tzn. płacą podatki) oraz pracowników (przestrzegają przepisów dotyczących czasu i warunków pracy oraz terminowo wypłacają wynagrodzenia). Wykorzystywanie kruczków prawnych by nałożyć karę, która podreperuje państwowe finanse jest niedopuszczalne. Dlatego należy znieść obowiązki sprawozdawczo-administracyjne, które nie pomagają firmom w rozwoju działalności ani nie poprawiają pozycji pracowników. Pozostałe należy uprościć i dostosować do obecnych realiów. W szczególności:– obowiązek tworzenia wielu odrębnych regulaminów, w których często powtarzają się te same treści, powinien zostać ograniczony do jednego dokumentu regulującego zasady pracy i wynagradzania w firmie;– wymóg przeprowadzania badań lekarskich orzekających o zdolności do pracy należy ograniczyć do krótkiej listy zawodów wymagających szczególnych predyspozycji fizycznych;– papierowa dokumentacja pracownicza, obowiązkowo archiwizowania przez 50 lat, powinna zostać zastąpiona archiwami elektronicznymi.

77

Państwo to zorganizowani obywatele Odrzucamy myślenie według którego państwo jest wrogą obcą siłą, ?onymi?, chcącymi zniewolić ?nas? ? zwykłych ludzi. Istotą demokracji jest pełna zależność państwa od woli i czynów jego obywateli. Mylą się więc neoliberałowie uważając jego słabość za gwarancję indywidualnych swobód . W rzeczy wistości państwo słabe zbliżone jest do Hobbesowskiego stanu natury: życie w nim jest samotne, biedne, plugawe, zwierzęce i krótkie . Rozumiana jako zdolność do wyznaczania zbiorowych celów i ich osiągania , jako umiejętność racjonalnego zarządzania wspólnym życiem, siła Państwa jest tym, co sprawia, że jego obywatele mogą żyć dobrze . Silne Państwo to państwo skuteczne, wydajne i nowoczesne. Tylko w takim Państwie może rozkwitać wolność. Takiego Państwa chcemy i takie zbudujemy.

78

Więcej demokracji! Postrzeganie państwa jako Rzeczy Pospolitej (a więc wspólnej) jego obywateli oznacza, że obywatele muszą mieć jak największy wpływ na jego bieżące funkcjonowanie. Służą temu lokalne i ogólnokrajowe referenda, jak również konsultacje społeczne, zarówno na poziomie krajowym (włączenie organizacji pozarządowych i innych instytucji społeczeństwa obywatelskiego w proces legislacyjny), jak i lokalnym (m.in. budżety partycypacyjne). Większemu zaangażowaniu obywateli w życie publiczne sprzyja rozwój technologii informatycznych. Dzięki Internetowi będziemy mogli głosować bez wychodzenia z domu oraz prowadzić wolną ? niekoniecznie moderowaną przez media ? debatę publicznej. Więcej demokracji oznacza jednak większą odpowiedzialność każdego obywatela. Tego, jak ją udźwignąć, trzeba się nauczyć (zob. pkt 79).

79

Edukacja do współdziałania i odpowiedzialności Wszystkie powyższe rozwiązania tylko wtedy doprowadzą do trwałej i znaczącej zmiany społecznej jeśli znajdą odzwierciedlenie w logice działania polskich szkół: wychowawcy muszą uczyć odpowiedzialności ? dobry obywatel powinien dostrzegać konsekwencje swoich czynów i umieć je krytycznie ocenić. Szkoły w większym niż do tej pory stopniu powinny uczyć pracy zespołowej, uświadamiając uczniom, że warunkiem powodzenia wspólnych przedsięwzięć jest zaufanie i solidarność: do egzaminów powinni podchodzić w grupie, a nie indywidualnie. Równocześnie, należy ćwiczyć umiejętność krytycznego myślenia, opierając proces dydaktyczny na wspólnym dociekaniu zależności, a nie na arbitralnych komunikatach nauczyciela ? egzaminy ustne muszą zastąpić mechaniczne testy.

80

Merytoryczne reguły nominacji i awansu urzędników Urzędnik powinien budzić takie samo zaufanie obywateli, jakie budzi wśród pacjentów lekarz, a wśród pasażerów samolotu pilot. Można to osiągnąć tylko wtedy, gdy będzie powszechnie wiadome ? i możliwe do sprawdzenia ? że nominacja na dane stanowisko została poprzedzona sprawdzianem kompetencyjnym, a sposób sprawowania urzędu podlega systematycznej ocenie. Jej kryteria powinny być precyzyjnie określone i odzwierciedlać ogólny interes społeczny ? nie mogą motywować do skupiania się na wynajdywaniu błędów popełnianych przez obywateli. Okresowa ocena urzędników będzie mieć wpływ na tempo awansu i wysokość ich uposażenia. Docelowo, należy ograniczyć liczbę urzędników, a zwiększyć ich płace ? sytuacja, w której najbardziej kompetentne osoby wolą pracować w sektorze prywatnym, szkodzi wspólnocie.

81

Rozsądne stosowanie prawa Spośród zmian mających uczynić państwo bardziej przyjaznym dla obywateli najważniejsze jest zastąpienie w procedurach administracyjnych obecnie dominującej literalnej wykładni prawa wykładnią celowościową, skupioną na rezultacie, jaki określona regulacja miała osiągnąć. Zdrowy rozsądek musi wziąć górę nad dosłownym brzmieniem prawa. Tam, gdzie pisemna interpretacja została już wydana, organy administracji powinny zostać pozbawione możliwości jej samodzielnej zmiany ? można by tego dokonać tylko w wyniku wyroku sądu. Dotyczy to w szczególności urzędów skarbowych.

82

Zasada milczącej zgody Jeśli w przewidzianym prawem terminie urząd nie wyda decyzji odmownej, będzie można przyjąć, że wniosek został rozpatrzony pozytywnie i działać bez przeszkód. Zasada ta powinna dotyczyć wszystkich postępowań, w których oprócz urzędu i petenta nie ma strony trzeciej. W pozostałych przypadkach za każdy dzień zwłoki w wydaniu decyzji administracyjnej obywatelowi powinno przysługiwać odszkodowanie w wysokości np. 500 złotych, potrącane z wynagrodzeń urzędników ponoszących za nie winę.

83

Bezpłatna pomoc prawna Należy wprowadzić systemowe rozwiązania gwarantujące obywatelom dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej w sprawach administracyjnych.

84

Proste i zrozumiałe prawo Przepisy muszą być sformułowane prostym językiem i odnosić się do sytuacji z życia, zamiast cytować inne przepisy. Wydając wyroki, sędziowie powinni dbać o to, by ich uzasadnienia w zrozumiały sposób wyjaśniały motywy decyzji ? obecne niskie zaufanie do prawa wynika również z tego, że sądy nie są w stanie wytłumaczyć stronom i opinii publicznej, dlaczego nie mają racji.

85

Przyśpieszenie procedur sądowych Terminy postępowań sądowych powinny zostać prawnie uregulowane, biorąc pod uwagę specyfikę różnych rodzajów sądownictwa. Tam, gdzie nie uniemożliwia tego konieczność zasięgnięcia opinii biegłego, procesy powinny być prowadzone dzień po dniu. W sporach gospodarczych po złożeniu wniosku pozwany powinien mieć 2 tygodnie na przedstawienie dokumentów, a sąd 6 tygodni na ich analizę. Wszystkie rozprawy sądowe powinny być rejestrowane ? ułatwiłoby to ewentualne postępowania apelacyjne i pozwoliło oszczędzić czas, bo pisemne uzasadnienia wyroku przygotowywane byłyby tylko na żądanie jednej ze stron (zob. pkt 98).

86

Ochrona przed oszustami Artykuł 76 Konstytucji (?Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.?) powinien być bardziej rygorystycznie stosowany. Należy zwiększyć ustawowe gwarancje bezpieczeństwa dla wymienionych w nim grup, a także rozwinąć program taniej pomocy prawnej w drobnych sporach konsumenckich.

87

Lepsza ochrona lokatorów Dotychczasowa polityka promująca budowę mieszkań na sprzedaż wpędza ludzi w pułapkę zadłużenia i coraz częściej kończy się eksmisjami z mieszkań kupionych na kredyt (zob.pkt 39). Rośnie również, od roku 2008, liczba eksmisji z mieszkań wynajmowanych. By rozwiązać ten problem, konieczne jest wprowadzenie lokalnych programów zapobiegania eksmisjom i bezdomności, które są znacznie mniej kosztowne niż dostarczanie mieszkania zastępczego. Zapobieganie eksmisjom na bruk jest także ogromną oszczędnością tzw. ukrytych kosztów, takich jak kosztowna opieka instytucjonalna czyli schroniska dla bezdomnych i ośrodki opieki dla dzieci, które odebrano rodzicom po utracie mieszkania, wzmożona przestępczość jako efekt bezdomności lub wyrastania w ośrodku opieki, bezproduktywność obywateli w efekcie wypadnięcia lub niemożliwości wejścia na rynek pracy czy wreszcie podwyższone koszty opieki zdrowotnej (bezdomni często pojawiają się w izbach przyjęć ? jednej z najbardziej kosztownych form publicznej służby zdrowia).

88

Surferzy zamiast petentów Trzeba pilnie dokończyć proces cyfryzacji administracji publicznej. Dzięki nowym dowodom osobistym każdy obywatel powinien mieć samodzielny dostęp przez Internet do wszystkich dotyczących go danych oraz do wszystkich urzędów. Integracja systemów informatycznych rozwiąże problem zaświadczeń dzięki automatycznemu przesyłaniu ich na wniosek zainteresowanego do odpowiedniej instytucji. Cyfryzacji powinny ulec także akta sądowe, co ułatwi dostęp do nich sędziom i stronom, pozwoli na znaczące oszczędności czasu oraz utrudni manipulacje (zob. pkt 85).

89

Zmiana formuły działania urzędów pracy W uzupełnieniu do rozpoczętej już reformy urzędów pracy, która ma uzależnić wynagrodzenia urzędników od liczby bezrobotnych, którym znajdą pracę, chcemy stworzyć na ich bazie sieć inkubatorów przedsiębiorczości oferujących doradztwo biznesowe, szkolenia, a nawet fizyczną przestrzeń dla prowadzenia działalności przez pierwsze najtrudniejsze miesiące. Rozwiązaniem sprzyjającym wzrostowi aktywności zawodowej powyższych grup jest upowszechnienie pracy w niepełnym wymiarze godzin. Należy także zmienić zasady wypłacania zasiłków dla niepełnosprawnych, tak aby próba podjęcia pracy przestała się wiązać z ryzykiem ich utraty. Środki z Europejskiego Funduszu Społecznego powinny w większym stopniu być wykorzystane na aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych.

90

Wyrównanie szans rodzimego biznesu i wielkich korporacji System podatku dochodowego od przedsiębiorstw (CIT) powinien być szczelniejszy, utrudniając wielkim korporacjom wyprowadzanie zysków za granicę. Inwestorzy, którzy skorzystali ze zwolnień podatkowych, powinni zostać dodatkowo poddani ?podatkowi wyjścia? ? w razie, gdyby chcieli zaprzestać działalności w Polsce. Zamierzamy wprowadzić również szczelny i trudny do uniknięcia poprzez ucieczkę za granicę podatek od transakcji finansowych. Poza tym, interes małych i średnich przedsiębiorców powinien być uwzględniony w polskim prawie konkurencji. Zawiera ono obecnie wiele przepisów utrudniających małym i średnim przedsiębiorcom wchodzenie na nowe rynki. Tymczasem zarówno w Europie, jak i w USA określone rodzaje dystrybucyjnych porozumień cenowych są dopuszczalne w świetle prawa konkurencji, ułatwiając ekspansję i promocję nowych marek. Chodzi o porozumienia, w których wchodzący na rynek producent ustala ze swoimi dystrybutorami (w przeważającej większości małymi i średnimi przedsiębiorcami) ceny na okres konieczny do wypromowania nowej marki wśród konsumentów i klientów. W niektórych sytuacjach dla promocji nowej marki konieczne są spójne zachowania cenowe dystrybutorów. Jeżeli wszyscy dystrybutorzy danego producenta nie będą zobowiązani do sprzedawania produktów po określonych cenach, nie będą oni mieli motywacji do ponoszenia inwestycji w promocję nowej marki bojąc się, że inni dystrybutorzy będą sprzedawać ten sam produkt po niższej cenie i tym samym podważać sens dodatkowych inwestycji. Polskie prawo konkurencji powinno zatem przewidzieć legalność niektórych dystrybucyjnych porozumień cenowych.Wszystkie powyższe rozwiązania mają na celu stworzenie warunków do bardziej uczciwej konkurencji pomiędzy międzynarodowymi korporacjami a rodzimym małym i średnim biznesem. Są także warunkiem koniecznym do obniżenia podatków ? mogą być one niskie tylko wtedy, gdy będą je płacić wszyscy!

91

Likwidacja wydzielonych składek na ubezpieczenia społeczne Przejście do systemu emerytury obywatelskiej (zob. pkt 50 i 96) pozwoli znieść składki ZUS. Równoczesne pobieranie podatków i składek, w sytuacji kiedy Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i tak musi być zasilany transferem z budżetu by wywiązać się ze swoich zobowiązań, jest nieracjonalne i marnotrawne: renty i emerytury powinny być finansowane z budżetu, który byłby zasilany odpowiednio zmodyfikowanymi podatkami. Zniesienie składek ?po stronie pracodawcy? pozwoli przedsiębiorstwom zaoszczędzić do 4 mld zł rocznie kosztów administracyjnych i wyeliminuje zachęty do nielegalnego zatrudniania pracowników. W konsekwencji, zmniejszy się szara strefa i wzrośnie baza podatkowa, co w przyszłości pozwoli na obniżkę podatków.

92

Prosty VAT Rozwiązaniami, które dodatkowo ułatwi prowadzenie działalności gospodarczej jest skrócenie terminu zwrotu nadpłaconego podatku VAT oraz uproszczenie przepisów dotyczących tego podatku. Regulacje powinny być ograniczone do minimum wymaganego przez prawo unijne, a liczba stawek zmniejszona do dwóch lub jednej (zob. pkt 52, 53 i 54 opisujące warianty emerytury obywatelskiej i sposoby jej finansowania). O ile ingerencje w rynek pracy i mieszkaniowy są bardziej efektywne niż korygowanie skutków wolnej konkurencji (zob. pkt 16), o tyle manipulacje przy VAT prowadzą do podwyższenia kosztów transakcyjnych całej gospodarki i powinny być unikane. Publiczne inwestycje w żłobki i przedszkola są większym wsparciem dla rodziców nić obniżony podatek na ubranka dziecięce.

93

Chorobowe płacone przez ZUS Zmianą motywującą firmy do zatrudniania pracowników etatowych może być zwiększenie udziału ZUS w wypłacie zasiłków chorobowych podczas zwolnień L-4. Obecnie, pierwsze trzydzieści dni nieobecności pracownika finansowane jest przez pracodawcę, co zwłaszcza w przypadku małych firm jest bardzo dużym obciążeniem.

94

Ułatwienia w tworzeniu i rozwoju nowych przedsiębiorstw Formalności wymagane od osób po raz pierwszy rozpoczynających działalność gospodarczą powinny być ograniczone do jej zgłoszenia (?Firma na próbę?). Uzupełniane byłyby dopiero po trzech miesiącach ? po upewnieniu się o zamiarze prowadzenia własnego biznesu. W przeciwnym razie można by się wycofać bez żadnych konsekwencji. Przez okres próbny nowi przedsiębiorcy płaciliby jedynie VAT i podatki akcyzowe. Należy stworzyć system wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw opierający się na bezpłatnym doradztwie w zakresie planowania strategicznego, zarządzania i kontaktów z urzędami ? oraz na preferencyjnie oprocentowanych kredytach, które w przeciwieństwie do obecnych grantów musiałyby być spłacane, dostarczając środków na wsparcie kolejnych inicjatyw. Dodatkowym ułatwieniem w rozwoju przedsiębiorstw jest przyspieszenie tworzenia planów zagospodarowania przestrzennego (zob. pkt 33).

95

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych Władze publiczne winny włożyć więcej wysiłku w zapewnienie osobom niepełnosprawnym jak najpełniejszego dostępu do edukacji, informacji i zatrudnienia. Inaczej niż jest obecnie, nieudana próba podjęcia pracy nie może powodować utraty zasiłku. Powinny też istnieć proste, przejrzyste zasady łączenia zasiłku z pracą na część etatu (np., 3/5 zasiłku dla osób zatrudnionych na 2/5 etatu).Środki z Europejskiego Funduszu Społecznego powinny być w większym stopniu wykorzystywane na aktywizację zawodową inwalidów (m.in. poprzez wsparcie dla przedsiębiorców, walkę z dyskryminacją na rynku pracy, budowę przedsiębiorstw społecznych oraz szkolenia dające konkretne umiejętności). System PFRON należy radykalnie uprościć, a wywiązanie się z obowiązku zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinno być jednym z kryteriów oceny ofert w przetargach na zamówienia publiczne (zob. pkt 42).

96

Poszanowanie praw nabytych, zniesienie przywilejów Punktem wyjścia reformy jest poszanowanie praw nabytych w poprzednio działających systemach emerytalnych ? zarówno repartycyjnym, jak i kapitałowym, wprowadzonym w roku 1999. Oznacza to, że emerytury w całości na nowych zasadach otrzymają jedynie ci, którzy dziś dopiero wchodzą na rynek pracy. Starsi realizować będą dotychczasowe uprawnienia (emerytura z kapitału zgromadzonego w ZUS i/lub OFE), które uzupełniać będzie częściowa emerytura obywatelska, w wysokości proporcjonalnej do czasu przeżytego po uruchomieniu nowego systemu, a przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Wprowadzenie emerytury obywatelskiej jest równoznaczne ze zniesieniem wszystkich wyodrębnionych systemów emerytalnych (przywileje branżowe oraz KRUS). Jej istotną cechą będzie zapewnienie równego świadczenia kobietom, które nie nabyły uprawnień emerytalnych ? lub nabyły je jedynie w minimalnej wysokości ? ponieważ poświęciły się prowadzeniu domu i wychowaniu dzieci.

97

Zgodne rozwody Małżonkowie, którzy nie mają wspólnych małoletnich dzieci, powinni mieć możliwość rozwiązania małżeństwa poprzez zgodne oświadczenia woli złożone przed urzędnikiem stanu cywilnego. Pozwoli to na uniknięcie długiej, kosztownej i nieprzyjemnej procedury sądowej w sytuacji, w której obie strony nieudanego związku chcą zacząć nowe życie.W przypadku, w którym małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, o rozwodzie ? a także opiece nad nimi i obowiązku alimentacyjnym ? powinien nadal rozstrzygać sąd, ale rozstrzygnięcie to nie powinno zawierać orzeczenia o winie. To nie wina jest bowiem przesłanką do rozwodu, lecz trwały i zupełny rozkład pożycia ? przy czym nie ma znaczenia, z czyjej winy ten rozkład nastąpił. Ustalanie winy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, które często jest długotrwałe i dodatkowo antagonizuje rozwodzących się małżonków. Zwiększa to koszty wymiaru sprawiedliwości i niepotrzebnie angażuje sąd. Wobec braku orzeczeń o winie, przesłanką do ustalenia obowiązku alimentacyjnego byłaby jedynie wynikająca z rozwodu zmiana sytuacji materialnej.

98

Rozsądne prawo drogowe Walcząc ze zjawiskiem prowadzenia samochodów pod wpływem alkoholu i ze zbyt szybką jazdą, pamiętać trzeba o zachowaniu zdrowego rozsądku w prawie drogowym. Polskie drogi są pełne od przesadnych ograniczeń prędkości, służących często tylko zwiększeniu dochodów Państwa i samorządów. Limit 50 km/godz. na prostej i szerokiej drodze nie buduje szacunku do prawa ? wprost przeciwnie, zaprasza by ani tego, ani innych ograniczeń nie traktować poważnie. Należy odstąpić od wymogu posiadania w samochodzie alkomatu ? pomiar ilości alkoholu we krwi nie uczyni nikogo trzeźwiejszym, a zmuszanie obywateli do posiadania określonych przedmiotów rodzi podejrzenia o wykorzystywanie prawa do wzbogacenia ich producentów.

99

Życie bez podsłuchu i podglądu Konieczne jest ograniczenie liczby podsłuchów oraz możliwości sprawdzania przez policję i służby specjalne danych osobowych ?na wszelki wypadek?. Organy Państwa (Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych oraz Urząd Komunikacji Elektronicznej) powinny priorytetowo traktować kwestie prywatności i ochrony danych w Internecie. Ich zadaniem musi być między innymi obrona polskich obywateli przed działaniami globalnych korporacji gromadzących dane o zachowaniu internautów (a w konsekwencji o ich życiu osobistym) ? jak również rodzimych służb i obcych rządów prowadzących ciągłą inwigilację dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technik informatycznych.

100

Prawo do obrońcy już na komisariacie Osobom zatrzymywanym przez policję należy ułatwić kontakt z adwokatem ? powinien być on obecny w trakcie pierwszych przesłuchań, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla sprawy. Obrońcy z urzędu powinni pełnić dyżury na komisariatach i w prokuraturach ? dzisiejszy tryb ich powoływania sprawia, że angażują się w sprawę dopiero po ok. dwóch tygodniach od zatrzymania ich klienta.